RAPORT Polski Rynek Paliw

RAPORT

W bieżącej edycji corocznego raportu Polskiej Izby Paliw Płynnych "Polski Rynek Paliw Płynnych" został uwzględniony dość obszernie aspekt historyczny, ukazujący kształtowanie się przemysłu naftowego i rynku ropy naftowej od samych początków, czyli XIX w., aż po miniony rok 2015. Podobnie kontekst historyczny został wprowadzony w części krajowej, co jak można mieć nadzieję, pozwala lepiej rozpoznać dokonania polskiego przemysłu naftowego i rafineryjnego w epokach poprzedzających – zwłaszcza w PRL, pomimo narzuconych Polsce rządów komunistycznych. Perspektywa historyczna pozwala na osadzenie bieżących tendencji rynkowych w całej historii dotychczasowej, sięgając do początków przemysłu naftowego w drugiej połowie XIX w. Należy podkreślić, że przemysł naftowy narodził się na ziemiach polskich, choć dość szybko jego centrum przeniosło się do Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Opisywane są losy tego przemysłu w związku z rozwojem motoryzacji, wojnami, powstaniem kartelu OPEC, szokami naftowymi i obecną stabilizacją rynku. W odniesieniu do Polski uwzględnia się okres II Rzeczypospolitej, PRL i III Rzeczypospolitej. Dowodzi się, że podstawy obecnego kształtu rynku naftowego w Polsce zostały stworzone jeszcze w PRL. Późniejsze przekształcenia bazowały na osiągnięciach lat minionych.

Poza kontekstem historycznym w tegorocznym raporcie na specjalną uwagę zasługuje kilka wydarzeń aktualnych. Po pierwsze, nagłe spadki cen ropy, które w 2015 r. były dwukrotnie niższe niż przed rokiem i jednocześnie najniższe od dekady. W dodatku, jak można sądzić, w 2016 r. ceny ropy jeszcze znacznie się obniżą i nie jest wykluczone, a raczej jest całkiem prawdopodobne, że przejściowo spadną poniżej poziomu 20 USD/b.

Drugim wydarzeniem wartym uwagi, i mocno skojarzonym z pierwszym, jest szybko rosnąca podaż ropy przy słabnącym popycie. Nadal Stany Zjednoczone wykazują najwyższą dynamikę wydobycia surowca. Wbrew przewidywaniom OPEC produkcja w USA wcale nie spada, lecz nieustannie wzrasta, w przeciwieństwie do stabilnych pod tym względem krajów Zatoki Perskiej. Zniesienie międzynarodowych sankcji wobec Iranu zapowiada zwiększoną podaż ropy przez ten kraj, realizowaną już w nieodległym czasie. Również w nieodległym czasie Stany Zjednoczone rozpoczną eksport swojej ropy na rynek międzynarodowy. Dołączając do tych czynników spowolnienie w Chinach oraz trwałą tendencję do ograniczania zużycia ropy w krajach OECD uznać należy, że świat ma gwarantowaną nadpodaż surowca w najbliższych latach, a to oznacza spadkową tendencję cenową.

Na polskim rynku wewnętrznym w 2015 r. zostały osiągnięte rekordowe rezultaty w imporcie ropy naftowej, jej przerobie oraz w produkcji niektórych paliw, jak zwłaszcza olej napędowy. Zwiększona wyraźnie produkcja krajowa wpłynęła na bardzo wysoką, drugą w historii rynku, konsumpcję paliw silnikowych z bardzo wysoką dynamiką wzrostu. Z drugiej strony rynek paliw grzewczych kurczy się w przyspieszonym tempie.

Polska jest eksporterem netto paliw z przewagą eksportu nad importem ponad 4 mln ton. Jeśli nawet najważniejszym produktem eksportowym jest ciężki olej opałowy, to jednak eksport benzyn i olejów napędowych przeważa również nad ich importem.

W 2015 r. ceny paliw na rynku krajowym spadły w najpoważniejszym dotąd stopniu, co było oczywistym następstwem spadku cen ropy naftowej na rynku międzynarodowym. Spadek cen ropy na rynku międzynarodowym i paliw w kraju spowodowały łącznie poprawę warunków funkcjonowania dwóch czołowych podmiotów branży.

***

1990 był rokiem narodzin prywatnego sektora paliwowego w Polsce. W 1991 r. powołano pierwszą branżową
organizację przedsiębiorców prywatnych: Polską Izbę Paliw Płynnych. Integralną całość tegorocznego raportu
„Polski Rynek Paliw 2015” stanowi zarys historii Izby, na tle dziejów polskiej gospodarki w ostatnim 25-leciu.